#Ұлытау облысы бойынша еңбек инспекциясы
«Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Ұлытау облысы бойынша департаменті» РММ басшысы М.Б. Сапарғалиев сұрақ-жауап форматындағы сұхбат барысында бала күтімі демалысындағы қызметкерлердің еңбек құқықтары мен әлеуметтік кепілдіктері туралы түсіндірме берді. Сұхбатта бала күтімі демалысын рәсімдеу тәртібі, жүкті әйелдерге берілетін еңбек кепілдіктері, жұмыс орнының сақталуы, сондай-ақ еңбек құқықтары бұзылған жағдайда қайда жүгіну қажеттігі туралы айтылды.
Ұлытау облысы бойынша Еңбек мемлекеттік инспекциясы комитеті Департаментінің басшысы М.Б. Сапарғалиев «Ulytau Aqparat» телеарнасында кәмелетке толмағандарды жұмысқа орналастыру қағидалары мен жұмыс берушілер ескеруі тиіс талаптар туралы айтып берді.
Бейнематериалдың дереккөздеріне сілтеме:
1. Бала күтімі бойынша демалыс құқығы
Бала 3 жасқа толғанға дейін ақысыз бала күтімі бойынша демалыс беріледі.
Кім рәсімдей алады:
- Баланың анасы
- Баланың әкесі (ата-ананың таңдауы бойынша)
- Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы іс жүзінде тәрбиелеп отырған басқа туысы
- Қамқоршы, асырап алушы немесе жаңа туған баланы асырап алған қызметкер
Маңызды: Жұмыс беруші бұл демалысты беруден бас тартуға құқылы емес.
2. Демалыс кезіндегі негізгі кепілдіктер
Жұмыс орнының сақталуы
Бала күтімі демалысы кезінде қызметкердің жұмыс орны (лауазымы) сақталады.
Жұмыстан босатудан қорғау
Жұмыс беруші 3 жасқа дейінгі баласы бар әйелді штат қысқарту немесе өндіріс көлемінің азаюы негізінде жұмыстан босата алмайды.
3. Демалысты пайдалану тәртібі
Бөліп пайдалану
Демалысты толық немесе бөліп алуға болады.
Қажетті құжаттар:
- Демалыс ұзақтығы көрсетілген жазбаша өтініш
- Баланың туу туралы куәлігі немесе тиісті құжат
4. Жұмысқа мерзімінен бұрын шығу
Егер қызметкер ертерек жұмысқа шыққысы келсе:
- Жұмыс берушіні 1 ай бұрын ескертуі қажет
Маңызды: Негізгі қызметкер ерте шыққан жағдайда, оның орнына қабылданған уақытша қызметкермен еңбек шарты тоқтатылады.
5. Жыл сайынғы еңбек демалысы құқығы
Бала күтімі демалысындағы уақыт жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына құқық беретін еңбек өтіліне кірмейді.
Қолдану тәртібі:
- Бала күтімі демалысынан мерзімінен бұрын шығу туралы өтініш беру
- Жұмысқа шыққаннан кейін ақылы еңбек демалысына өтініш беру
Бір уақытта бала күтімі демалысында және ақылы еңбек демалысында болуға рұқсат етілмейді.
Ерекше жағдай: Жүктілікке және босануға байланысты демалыс еңбек өтіліне кіреді.
6. Баланы емізуге арналған үзілістер (жұмысқа шыққаннан кейін)
1,5 жасқа дейінгі баласы бар әйелдерге (сондай-ақ анасынсыз бала тәрбиелеп отырған әкелерге):
- 1 бала болса — әр 3 сағат сайын кемінде 30 минут
- 2 және одан көп бала болса — әр 3 сағат сайын кемінде 1 сағат
7. Толық емес жұмыс уақыты режимі
3 жасқа дейінгі баласы бар қызметкердің жазбаша өтініші бойынша жұмыс беруші міндетті түрде толық емес жұмыс уақытын белгілейді.
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі жүкті әйелдерге, балалары бар әйелдерге және отбасылық міндеттері бар адамдарға қосымша кепілдіктер белгілейді. Бұл нормалар олардың құқықтарын қорғауға және еңбек қызметі мен отбасылық міндеттер арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Жұмыстан шығарудан қорғау
Жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шарты мынадай қызметкерлермен бұзылмайды:
-
жүкті әйелдермен;
-
үш жасқа дейінгі балалары бар әйелдермен;
-
он төрт жасқа дейінгі баланы (немесе он сегіз жасқа дейінгі мүгедектігі бар баланы) тәрбиелеп отырған жалғызбасты аналармен;
-
аталған санаттағы балаларды анасыз тәрбиелеп отырған өзге де адамдармен.
Ұйым таратылған, жұмыскердің біліктілігінің атқарып отырған лауазымына сәйкес келмеуі анықталған немесе жұмыскер сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған жағдайлар ерекшелік болып табылады.
Мерзімді еңбек шарты
Егер мерзімді еңбек шартының қолданылу мерзімі аяқталатын күні жүкті әйел (жүктіліктің 12 және одан да көп аптасы болған жағдайда) медициналық қорытынды ұсынса, жұмыс беруші оның жазбаша өтініші бойынша еңбек шартының мерзімін бала үш жасқа толғанға дейін оны күту жөніндегі демалыс аяқталғанға дейін ұзартуға міндетті.
Жұмысқа тартуға қойылатын шектеулер
Жүкті әйелдерді:
-
түнгі уақыттағы жұмысқа;
-
үстеме жұмысқа;
-
демалыс және мереке күндеріндегі жұмысқа тартуға;
-
іссапарға жіберуге тыйым салынады.
Төмендегі қызметкерлерді аталған жұмыстарға тек жазбаша келісімімен тартуға болады:
-
Жеті жасқа дейінгі балалары бар әйелдер және жеті жасқа дейінгі балаларды анасыз тәрбиелеп отырған басқа да адамдар;
-
Отбасының науқас мүшелеріне күтім жасайтын немесе мүгедектігі бар баланы тәрбиелейтін жұмыскерлер (егер медициналық қорытынды бойынша тұрақты күтім қажет болса).
Баланы тамақтандыруға арналған үзілістер
Бір жарым жасқа дейінгі балалары бар әйелдерге, сондай-ақ осы жастағы балаларды анасыз тәрбиелеп отырған әкелерге әрбір үш сағат сайын баланы тамақтандыру үшін қосымша үзілістер беріледі:
Балалар саны: Үзіліс ұзақтығы
Бір бала кемінде 30 минут
Екі және одан көп бала кемінде 1 сағат
Бұл үзілістер жұмыс уақытына қосылады және төленеді. Жұмыскердің өтініші бойынша олар түскі үзіліске қосылуы немесе жұмыс күнінің басында не соңында берілуі мүмкін.
Толық емес жұмыс уақыты режимі
Жұмыс беруші мына адамдардың жазбаша өтініші бойынша толық емес жұмыс уақыты режимін белгілеуге міндетті:
-
жүкті әйелге;
-
үш жасқа дейінгі баласы бар ата-ананың біріне;
-
медициналық қорытынды негізінде отбасының науқас мүшесіне күтім жасайтын жұмыскерге.
Жеңіл жұмысқа ауыстыру
Медициналық қорытынды негізінде жұмыс беруші жүкті әйелді зиянды өндірістік факторлардың әсерін болдырмайтын басқа жұмысқа орташа жалақысын сақтай отырып ауыстыруға міндетті. Мұндай жұмыс берілгенге дейін ол орташа жалақысы сақтала отырып жұмыстан босатылады.
Демалыстар
Жүктілікке және босануға байланысты демалыс:
-
босанғанға дейін – 70 күнтізбелік күнге;
-
босанғаннан кейін – 56 күнтізбелік күнге (асқынған босану немесе екі және одан көп бала туған жағдайда – 70 күнтізбелік күнге) беріледі.
Жалақы сақталмайтын бала күтімі жөніндегі демалыс бала үш жасқа толғанға дейін беріледі. Бұл демалысты анасы, әкесі, басқа туысы немесе баланы нақты тәрбиелеп отырған қамқоршысы пайдалана алады. Демалыс кезеңінде жұмыскердің жұмыс орны (лауазымы) сақталады.
Жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы әйелдің қалауы бойынша жүктілікке және босануға байланысты демалыстың алдында, одан кейін немесе бала күтімі жөніндегі демалыс аяқталған соң беріледі.
Еңбек қатынастарын жетілдіру және жұмыскерлердің құқықтарын қорғау деңгейін арттыру мақсатында 2026 жылы құрылыс, көлік және қоғамдық тамақтандыру салалары үшін үлгілік еңбек шарттары әзірленді.
Бейнематериалдың дереккөзіне сілтеме:
2026 жылғы 14 мамырда Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Ұлытау облысы бойынша департаментінің басшысы М.Б. Сапарғалиевтің төрағалығымен Ұлытау облысы Дін істері басқармасының «Діндерді зерттеу орталығы» КММ теологы Әмірбек Сұлтан Айдарәліұлының қатысуымен семинар-кеңес өткізілді.
Семинар барысында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу, діни сауаттылықты арттыру, сондай-ақ қоғамдағы зайырлы құндылықтарды нығайту мәселелері талқыланды. Қатысушыларға конфессияаралық келісімді сақтау, діни қызмет саласындағы заңнаманы сақтау және деструктивті діни ағымдардың таралуына қарсы іс-қимылдың маңыздылығы жөнінде ақпарат берілді.
Теолог Әмірбек Сұлтан Айдарәліұлы діни саладағы заманауи сын-қатерлер туралы кеңінен түсіндіріп, радикалды идеологиялардың негізгі белгілеріне тоқталды және қатысушылардың сұрақтарына жауап берді.
Кездесу соңында қатысушылар қоғамдық тұрақтылықты нығайтуға, құқықтық және діни мәдениетті арттыруға бағытталған осындай іс-шаралардың маңыздылығын атап өтті.
Бұл күн — батырлық пен ерліктің, отансүйгіштік пен қайсарлықтың символы.
Біз бейбіт өмір мен жарқын болашақ үшін жанын қиған батырларды әрдайым құрметпен еске аламыз.
Ардагерлерімізге зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, отбасыларыңызға амандық пен бақ-береке тілейміз.
Елімізде әрдайым бейбітшілік пен тыныштық орнасын!
Сіздерді 9 мамыр — Жеңіс күнімен
«Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Ұлытау облысы бойынша департаменті» РММ ұжымы шын жүректен құттықтайды!
Еліміздің тыныштығы мен қауіпсіздігі жолында қызмет етіп жүрген барша азаматтарға зор денсаулық, отбасыларыңызға амандық, еңбектеріңізге табыс тілейміз.
Ел қорғау — үлкен мәртебе мен жауапкершілік. Отанымыз әрдайым бейбіт, көк туымыз биікте желбірей берсін!
Сіздерді 7 мамыр — Отан қорғаушылар күнімен
«Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Ұлытау облысы бойынша департаменті» РММ ұжымы шын жүректен құттықтайды!